Halslijn en armsgaten afwerken met biaisband

Om een halslijn of armsgat af te werken met biaisband, naai je een strook stof die onder 45 graden ten opzichte van de draadrichting is geknipt op de rauwe rand. Daarna keer je hem helemaal naar binnen als smal beleg, of je vouwt hem om de rand heen zodat hij als zichtbaar biesje te zien is. Een strook op de schuine draad rekt en buigt mee, dus hij volgt een ronding soepel waar een recht geknipte strook zou trekken. Stroken van 3,5 tot 4 cm breed zijn geschikt voor de meeste halslijnen en armsgaten.

In deze gids lees je hoe je zelf stroken knipt en aan elkaar zet, hoe beide methoden stap voor stap gaan, hoe je de uiteinden netjes sluit en wat je doet als een afgewerkte halslijn golft of naar buiten krult.

Biaisbeleg of zichtbare biais: welke afwerking wil je?

Welke je ook kiest, zet de rondingen vast met een verstevigingsstiksel (staystitch) zodra de delen geknipt zijn: een rij gewone steken op 3 mm binnen de naadlijn, in het deel dat de biais of de naadtoeslag later verbergt. Zo rekt de halslijn niet uit terwijl je ermee bezig bent, en dat is de belangrijkste oorzaak van een afstaande hals.

Hoe knip je biaisstroken en zet je ze aan elkaar?

Kant-en-klaar biaisband werkt prima, maar stroken uit je eigen stof passen bij het kledingstuk en vallen net zo.

1. Vouw een hoek van de stof zo dat de dwars geknipte rand langs de zelfkant ligt. De vouw is de echte schuine draad, onder 45 graden ten opzichte van allebei.
2. Strijk de vouw licht, knip erlangs en teken met een lange liniaal en krijt lijnen evenwijdig aan de knipkant, op de breedte van je strook.
3. Knip de stroken met een schaar of een rolmes. Knip voor elke opening de lengte van de rand plus 5 cm.
4. Zet stroken aan elkaar met een schuine naad: leg twee uiteinden goede kant op goede kant haaks op elkaar, als een L, en stik van hoek tot hoek over het vierkantje waar ze overlappen. De schuine naad verdeelt de dikte; een rechte naad geeft een bobbel.
5. Knip de naad bij tot 6 mm, strijk hem open en knip de puntjes weg die buiten de strook uitsteken.
6. Strijk de strook zoals je methode vraagt, zonder eraan te trekken: warmte en een beetje rek maken hem smaller en lastiger te naaien.

Ter indicatie: een vierkant van 50 cm levert aan elkaar gezet ongeveer 5 m strook van 4 cm op, genoeg voor de halslijn en armsgaten van een paar tops. De biaisbandcalculator rekent uit welk vierkant je nodig hebt voor elke lengte en breedte.

Methode 1: een biaisbeleg naar binnen gekeerd

Dit is de strakke afwerking van de meeste mouwloze tops: aan de buitenkant zie je alleen een doorgestikte lijn. De regel voor de breedte is eenvoudig: knip de strook twee keer de naadtoeslag plus twee keer de afgewerkte breedte. Met 1 cm naadtoeslag en 1 cm afgewerkte breedte is dat een strook van 4 cm.

Opmerking: Heeft je patroon 1,5 cm naadtoeslag op deze rand, knip die dan eerst bij tot 1 cm of knip stroken van 5 cm. Anders blijft er na het naaien te weinig biais over om met het doorstikken te vangen.

1. Naai de schoudernaden en, voor de armsgaten, de zijnaden, zodat de rand een gesloten ring vormt. Strijk de naden open.
2. Strijk de strook in de lengte dubbel, verkeerde kant op verkeerde kant.
3. Begin op een plek waar de aansluiting niet opvalt: de achterkant van de schouder voor een halslijn, de zijnaad onder de arm voor een armsgat. Vouw de eerste 1 cm van de strook naar binnen om.
4. Speld de strook op de goede kant van het kledingstuk, rauwe randen op elkaar. Trek de biais bij holle rondingen zoals halslijnen en armsgaten tijdens het spelden heel licht aan, zodat hij net iets korter wordt dan de rand: zo trekt hij de afgewerkte rand een beetje in en sluit die mooi tegen het lichaam.
5. Stik op 1 cm. Ben je terug bij het begin, leg het einde dan 1,5 cm over het omgevouwen begin en knip de rest weg.
6. Knip de naadtoeslag bij tot 5 mm en knip er rond het krapste deel van de ronding om de 1,5 cm in, zonder de steken te raken.
7. Strijk de biais en de naadtoeslagen van het kledingstuk af en onderstik ze: naai door de biais en beide naadtoeslagen op 2 mm van de naad. Zo rolt de biais niet naar buiten.
8. Keer de biais helemaal naar de verkeerde kant, rol de naad daarbij 1 tot 2 mm naar binnen en strijk met stoom.
9. Stik vanaf de goede kant door op zo'n 8 mm van de rand en controleer aan de binnenkant of je de gevouwen rand van de biais meepakt.

Methode 2: een zichtbaar ingebiesde rand

1. Knip de naadtoeslag van de rand weg, zodat de rauwe rand nu de afgewerkte halslijn is. De halslijn houdt zo zijn maat, want de biais vouwt om de naadlijn heen in plaats van erbinnen te zitten.
2. Maak dubbelgevouwen biaisband van een strook van 3,5 cm: strijk hem in de lengte dubbel, vouw hem open, strijk beide lange randen naar de middenvouw en vouw hem opnieuw dubbel. Laat de ene helft zo'n 1 mm breder zijn dan de andere.
3. Vouw de bredere helft open en speld hem met de goede kant tegen de verkeerde kant van het kledingstuk, rauwe randen op elkaar, en trek hem bij holle rondingen licht aan zoals bij methode 1.
4. Stik in de vouwlijn, op zo'n 8 mm van de rand.
5. Vouw de biais om de rand heen naar de goede kant, zodat de gevouwen rand het eerste stiksel ongeveer 1 mm bedekt. Speld hem vast, of zet hem vast met een wateroplosbare textiellijmstift.
6. Stik vanaf de goede kant smal door, 1 tot 2 mm van de gevouwen rand van de biais, en strijk.

Doordat je de eerste ronde aan de verkeerde kant naait, stik je de lijn die te zien is, het smalle doorstiksel, terwijl je ernaar kijkt.

De uiteinden netjes sluiten

Voor een volkomen platte aansluiting op een gesloten ring laat je aan het begin en het eind 5 cm open, vouw je de stroken open, leg je ze over elkaar, markeer je waar ze elkaar raken en naai je ze met een schuine naad aan elkaar voordat je het stiksel afmaakt. Het beginnersvriendelijke alternatief is plat inbiezen: naai de biais op de halslijn voordat je één schoudernaad sluit (of één zijnaad bij een armsgat), naai die naad dan in één keer dwars door de uiteinden van de biais en zet de naadtoeslag met een paar steken vast.

En halslijnen in tricot?

Tricot werk je anders af. De boord wordt dwars op de stof geknipt, in de richting waarin de stof het meest rekt in plaats van op de schuine draad, en ongeveer 10 % korter dan de halslijn, zodat hij de rand intrekt. Je rekt hem tijdens het naaien gelijkmatig op en stikt met een smalle zigzag of een stretchsteek. In tricot naaien met een gewone naaimachine staat de hele methode.

Veelvoorkomende problemen en hoe je ze oplost

• De biais rolt naar buiten. Hij is niet ondergestikt, of de naad is bij het strijken niet naar binnen gerold. Onderstik alsnog en strijk opnieuw vanaf de binnenkant.
• De halslijn golft of staat van het lichaam af. De rand is tijdens het naaien uitgerekt, of de biais is er zonder spanning op gezet. Tornen, de rand vastzetten met een verstevigingsstiksel, hem met stoom in vorm terugbrengen en de biais bij holle rondingen iets strakker aanzetten.
• De biais plooit of trekt. Hij is te hard aangetrokken, of aangetrokken bij een bolle ronding, waar je de biais juist moet laten inhalen. Torn het trekkende stuk los en naai het opnieuw met minder spanning.
• De achterkant van een ingebiesde rand is niet meegepakt. Beide helften van de biais waren even breed. Maak de achterste helft 1 mm breder en speld of rijg voordat je smal doorstikt.
• Een bobbel bij de aansluiting. De stroken zijn met een rechte naad aan elkaar gezet of overlappen te veel. Gebruik een schuine naad, bijgeknipt tot 6 mm.
• Te weinig biais om door te stikken. De strook was te smal voor de naadtoeslag. Gebruik de regel: twee keer de naadtoeslag plus twee keer de afgewerkte breedte.